„Wyglądają trochę jak pluszowe zabawki, mają wielkie oczy, długie szyje i miękką wełnę. Nic dziwnego, że alpaki wzbudzają sympatię. Ale czy kontakt z nimi rzeczywiście może poprawiać nasze samopoczucie, a nawet wspomagać leczenie?” Zapraszamy do lektury najnowszego felietonu, którego autorem jest Adam Zbyryt – biolog, autor książek, popularyzator nauki i ambasador naszej fundacji.
Alpakoterapia to jedna z form terapii i zajęć wspomaganych przez zwierzęta. Wykorzystuje kontakt z alpakami (Vicugna pacos), które należą do rodziny wielbłądowatych i pochodzą z Ameryki Południowej. Podczas zajęć uczestnicy mogą je obserwować, prowadzić na spacerach, karmić, a jeśli zwierzęta to akceptują, również dotykać i głaskać.
Najczęściej wskazuje się na możliwość zmniejszenia napięcia emocjonalnego, poprawy nastroju, rozwijania umiejętności społecznych i budowania pewności siebie. Ale co na to nauka?
W bardzo świeżym badaniu, bo opublikowanym w październiku 2026 roku przeanalizowano wpływ kontaktu z alpakami i lamami na samopoczucie pacjentów psychiatrycznych. Podczas 90-minutowych zajęć 68 pacjentów spacerowało ze zwierzętami, opiekowało się nimi i wykonywało ćwiczenia uważności. Wyniki porównano z zajęciami grupowymi na świeżym powietrzu, ale bez udziału zwierząt.
Okazało się, że kontakt z alpakami i lamami wiązał się z większym poczuciem odprężenia i uspokojenia myśli. Nie stwierdzono jednak jednoznacznych korzyści w zakresie fizjologicznych wskaźników stresu, takich jak poziom kortyzolu (hormon stresu) w ślinie czy zmienność rytmu serca. Badanie miało charakter pilotażowy i nie pozwala rozstrzygnąć, czy efekty utrzymują się przez dłuższy czas.
Wcześniejsze, niewielkie badania pilotażowe również sugerowały, że zajęcia z alpakami mogą sprzyjać odprężeniu. Nadal jednak brakuje solidnych dowodów pozwalających uznać alpakoterapię za skuteczną metodę leczenia konkretnych zaburzeń.
Jest jeszcze jedna niezwykle ważna kwestia. Czy alpaki również czują się dobrze podczas takich spotkań?
W przeciwieństwie do psów alpaki nie zostały udomowione po to, aby blisko współpracować z człowiekiem. Są zwierzętami stadnymi, a kontakt z obcymi ludźmi może być dla nich stresujący. Badania wykazały, że podczas zabiegów wykonywanych przez nieznane osoby alpaki i lamy mogą reagować znieruchomieniem, próbami ucieczki, a nawet gwałtownym kładzeniem się na ziemi.
Co ciekawe, znieruchomienie, które człowiek może błędnie odczytać jako spokój i uległość, bywa reakcją na strach. Z kolei plucie, z którego słyną te zwierzęta, może być jednym z sygnałów dyskomfortu.
Dlatego dobrze prowadzona alpakoterapia nie powinna polegać na zmuszaniu zwierząt do przytulania czy głaskania. Alpaka musi mieć możliwość wycofania się z kontaktu, odpoczynku i przebywania z innymi przedstawicielami swojego gatunku.
Być może właśnie w tym tkwi jedna z najcenniejszych lekcji płynących ze spotkań z alpakami. Uczą nas, że na zaufanie trzeba zasłużyć, bliskości nie można wymuszać, a szacunek do granic drugiej istoty jest podstawą dobrej relacji. Bo terapia z udziałem zwierząt powinna poprawiać samopoczucie człowieka, ale nigdy kosztem dobrostanu zwierzęcia.
Źródło:
Brabeck A.S. i in. (2026). Kamelidengestützte Intervention bei psychischen Erkrankungen. Der Nervenarzt (online first).
Suba-Bokodi É. i in. (2024). Unconventional Animal Species Participation in Animal-Assisted Interventions and Methods for Measuring Their Experienced Stress. Animals, 14, 2935.
Windschnurer I. i in. (2020). Alpaca and llama behaviour during handling and its associations with caretaker attitudes and human-animal contact. Applied Animal Behaviour Science, 226, 104989.
Budzyńska M., Kapustka J. (2026). Alpaca’s stress and welfare from behavioral and physiological perspectives. Tierärztliche Praxis, Ausgabe G, 54, 47–55.
Na początku 2026 roku uruchomiliśmy nowy cykl edukacyjny, który powstał z myślą o wszystkich osobach, które chcą lepiej zrozumieć przyrodę. „Z Dobrą Energią w las” to seria felietonów autorstwa naszego ambasadora Adama Zbyryta, które co tydzień pojawiają się na naszej stronie. Temat przewodnim jest to, w jaki sposób kontakt ze zwierzętami i z przyrodą wspiera nasz dobrostan i zdrowie.Wszystkie teksty można przeczytać TU.