Jeszcze kilkanaście lat temu takie pytanie brzmiałoby dość dziwnie. Dziś jest przedmiotem setek badań naukowych. Coraz więcej z nich pokazuje, że mikroorganizmy zamieszkujące nasze jelita nie odpowiadają wyłącznie za trawienie. Mogą również wpływać na pracę mózgu i nasze samopoczucie. Zapraszamy do lektury najnowszego felietonu Adama Zbyryta, który powstał w ramach naszego wspólnego cyklu edukacyjnego „Z Dobrą Energią w las”.
W naszych jelitach żyje około 100 bilionów mikroorganizmów: głównie bakterii, ale także wirusów, grzybów i archeonów. Łącznie tworzą one mikrobiom jelitowy, czyli jeden z najbardziej złożonych ekosystemów na Ziemi. W ludzkim organizmie występuje kilka tysięcy gatunków drobnoustrojów, a każdy z nas ma ich nieco inny zestaw, przypominający biologiczny odcisk palca.
Jednym z najbardziej fascynujących odkryć ostatnich lat jest istnienie osi jelito–mózg. To dwukierunkowy system komunikacji, dzięki któremu mózg wpływa na pracę jelit, ale również jelita przekazują informacje do mózgu. Dzieje się to za pośrednictwem nerwu błędnego, układu odpornościowego, hormonów oraz substancji produkowanych przez bakterie.
Co ciekawe, mikroorganizmy jelitowe wytwarzają około 90% serotoniny. Nie trafia ona bezpośrednio do mózgu, ale wpływa na funkcjonowanie jelit i komunikację między jelitami a układem nerwowym.
Co ciekawe, w badaniach klinicznych wykazano, że odpowiednia dieta bogata w błonnik, warzywa, owoce, produkty pełnoziarniste i fermentowane może poprawiać skład mikrobiomu, a u części osób prowadzić także do poprawy samopoczucia. Niektóre probiotyki również przynoszą korzystne efekty, choć są one zwykle niewielkie i zależą od konkretnego szczepu bakterii. Nie można więc traktować ich jako leku na depresję.
To kolejny przykład pokazujący, jak silnie nasze zdrowie psychiczne jest związane z całym organizmem. Mózg nie działa w oderwaniu od reszty ciała. Jest częścią skomplikowanego systemu, w którym ogromną rolę odgrywają także mieszkańcy naszych jelit.
Być może dlatego o dobre samopoczucie warto dbać nie tylko poprzez sen, ruch i kontakt z przyrodą, ale również przez to, co każdego dnia trafia na nasz talerz.
Wygląda na to, że droga do lepszego nastroju naprawdę może prowadzić przez jelita.
*************************
Cryan i in. (2019). The microbiota-gut-brain axis. Physiological Reviews, 99, 1877-2013.
Mayer i in. (2022). The gut-brain axis. Annual Review of Medicine, 73, 439-453.
Zhu i in. (2022). The Microbiota-Gut-Brain Axis in Depression: The Potential Pathophysiological Mechanisms and Microbiota Combined Antidepression Effect. Nutrients, 14(10), 2081.