Kontakt z lasem obniża poziom stresu, poprawia nastrój i wspiera procesy regeneracji psychicznej. Ale czy każdy las działa na nas tak samo? Czy młody las, świeżo po odnowieniu, daje podobne ukojenie jak drzewostan, który rósł spokojnie przez kilkadziesiąt czy kilkaset lat? A co z zrębami, czyli miejscami zaraz po wycięciu drzew? Zapraszamy na kolejny tekst z cyklu „Z Dobrą Energią w las”, który powstał ze współpracy naszej fundacji z przyrodnikiem Adamem Zbyrytem.
Coraz więcej badań pokazuje, że wiek i struktura lasu mają ogromne znaczenie dla naszego samopoczucia. Najsilniejszy efekt regeneracyjny obserwuje się w dojrzałych, starych drzewostanach – tam, gdzie krajobraz jest stabilny, wielowarstwowy i utrwalony. To właśnie takie lasy najskuteczniej poprawiają nastrój, obniżają napięcie i pomagają wyjść ze stanu psychicznego przeciążenia.
Młodniki również mogą działać kojąco, ale ich efekt jest słabszy i mniej jednoznaczny. Młody las to przestrzeń wciąż w fazie przejścia – bardziej jednorodna, uproszczona, często pozbawiona głębi i poczucia ciągłości. Daje ulgę, ale rzadziej prowadzi do głębokiej regeneracji psychicznej.
Zupełnie inaczej reagujemy na zręby zupełne. Kontakt z krajobrazem po wycince nie tylko nie poprawia nastroju, ale często prowadzi do jego pogorszenia. Wzrasta napięcie, pojawia się rozdrażnienie, spada poziom pozytywnych emocji, a umysł zamiast się uspokajać – pozostaje w stanie czujności i dyskomfortu. Zrąb nie działa jak przestrzeń odpoczynku, lecz raczej jak sygnał straty i destabilizacji.
Dla naszego mózgu stary las to coś więcej niż zbiór drzew. To poczucie trwałości, porządku i bezpieczeństwa. Złożona struktura, obecność starych pni, martwego drewna, cieni, półmroku i naturalnych dźwięków sprzyjają wyciszeniu układu nerwowego.
To właśnie dlatego stare lasy tak dobrze sprawdzają się jako naturalne przestrzenie terapii środowiskowej. Pomagają nie tylko obniżyć stres, ale też:
Ma to szczególne znaczenie w lasach miejskich i podmiejskich, które coraz częściej pełnią funkcję „zielonych oddziałów zdrowia psychicznego”. Jeśli traktujemy las jako przedłużenie infrastruktury zdrowia publicznego, to ochrona dojrzałych drzewostanów staje się nie luksusem, lecz koniecznością.
Stare lasy są ważne dla bioróżnorodności, retencji wody czy klimatu – ale są też niezwykle ważne dla ludzi. Dla naszego dobrostanu psychicznego, zdolności regeneracji i odporności na stres. Nie każdy las działa tak samo. I coraz lepiej rozumiemy, dlaczego to właśnie stare drzewa pomagają nam oddychać pełniej – także psychicznie.
******************************************
Dla zainteresowanych pogłębieniem tematu:
Janeczko, E. et al. (2024). The Importance of Forest Management in Psychological Restoration: Exploring the Effects of Landscape Change in a Suburban Forest. Land, 13(9), 1439.
