„Hipoterapia jest metodą wykorzystywaną w rehabilitacji, w której kluczową rolę odgrywa ruch poruszającego się konia. Badania biomechaniczne wykazały, że przypomina on pod wieloma względami ruchy miednicy podczas chodzenia, choć nie jest z nimi identyczny.” Zapraszamy do lektury najnowszego felietonu, którego autorem jest Adam Zbyryt – biolog, autor książek, popularyzator nauki i ambasador naszej fundacji.
Czy wiecie, że ruch konia może być wykorzystywany do poprawy sprawności ruchowej człowieka? I wcale nie chodzi tutaj o naukę jazdy konnej.
Hipoterapia jest metodą wykorzystywaną w rehabilitacji, w której kluczową rolę odgrywa ruch poruszającego się konia. Szczególnie interesujące jest to, że podczas spokojnego stępa grzbiet zwierzęcia wprawia miednicę siedzącego na nim człowieka w rytmiczny, trójwymiarowy ruch. Badania biomechaniczne wykazały, że przypomina on pod wieloma względami ruchy miednicy podczas chodzenia, choć nie jest z nimi identyczny.
Dzięki temu osoba uczestnicząca w hipoterapii musi nieustannie dostosowywać ułożenie ciała do ruchów zwierzęcia. Wymaga to pracy mięśni odpowiedzialnych za stabilizację tułowia, utrzymywanie postawy i równowagi. Co szczególnie ważne, odpowiednią stymulację ruchową można zapewnić również osobom mającym znaczne trudności z samodzielnym poruszaniem się.
A co na to nauka?
W jednym z badań z udziałem 92 dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym oceniano skuteczność hipoterapii prowadzonej przez osiem tygodni, dwa razy w tygodniu po 30 minut. U dzieci uczestniczących w zajęciach stwierdzono większą poprawę funkcji motorycznych i równowagi niż w grupie kontrolnej.
Z kolei w przeglądzie systematycznym opublikowanym w 2025 roku przeanalizowano 25 badań obejmujących łącznie 602 dzieci z mózgowym porażeniem dziecięcym. W większości badań odnotowano poprawę, zwłaszcza w zakresie stania, chodzenia i innych czynności ruchowych.
Nie oznacza to jednak, że skuteczność hipoterapii została ostatecznie potwierdzona. W innej metaanalizie, obejmującej sześć badań i 315 uczestników, nie wykazano istotnej dodatkowej korzyści z włączenia hipoterapii do fizjoterapii w porównaniu z samą fizjoterapią. Jakość dostępnych dowodów oceniono jako bardzo niską. Wciąż potrzebujemy więc większych i lepiej zaprojektowanych badań.
Jest jeszcze jedna kwestia, o której zdecydowanie zbyt rzadko mówi się przy okazji terapii z udziałem zwierząt. Dobrostan samych koni.
W badaniu obejmującym osiem koni porównano ich reakcje fizjologiczne i behawioralne podczas hipoterapii oraz jazdy z początkującymi jeźdźcami. Okazało się, że podczas hipoterapii zwierzęta miały niższe stężenia kortyzolu we krwi i ślinie. Nie stwierdzono natomiast istotnych różnic w częstości pracy serca ani ocenianych zachowaniach stresowych. Wyniki są interesujące, ale ze względu na niewielką próbę nie można na ich podstawie uznać, że hipoterapia jest zawsze obojętna dla dobrostanu koni. Dlatego tak ważny jest odpowiedni dobór zwierząt, uwzględnianie ich indywidualnych predyspozycji, stanu zdrowia, obciążenia pracą i zapewnienie im odpoczynku.
Hipoterapia pokazuje, jak niezwykłe możliwości daje wykorzystanie naturalnego ruchu zwierząt w rehabilitacji człowieka. Trzeba jednak pamiętać, że nie jest cudownym lekarstwem ani zamiennikiem standardowego leczenia, lecz jedną z metod, które mogą uzupełniać profesjonalną rehabilitację.
Źródło:
Garner B.A., Rigby B.R. (2015). Human pelvis motions when walking and when riding a therapeutic horse. Human Movement Science, 39, 121–137.
Kwon J.Y. i in. (2015). Effect of hippotherapy on gross motor function in children with cerebral palsy: a randomized controlled trial. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 21(1), 15–21.
Bernardino I. i in. (2025). Hippotherapy Improves Gross Motor Function in Children with Cerebral Palsy: Evidence from a Systematic Review. NeuroRehabilitation, 57(4), 489–503.
Assis G.S. i in. (2022). Physical therapy with hippotherapy compared to physical therapy alone in children with cerebral palsy: systematic review and meta-analysis. Developmental Medicine & Child Neurology, 64(2), 156–161.
Potier J.F.N., Louzier V. (2023). Evaluation of stress markers in horses during hippotherapy sessions in comparison to being ridden by beginners. Animal Welfare, 32, e10.
Na początku 2026 roku uruchomiliśmy nowy cykl edukacyjny, który powstał z myślą o wszystkich osobach, które chcą lepiej zrozumieć przyrodę. „Z Dobrą Energią w las” to seria felietonów autorstwa naszego ambasadora Adama Zbyryta, które co tydzień pojawiają się na naszej stronie. Temat przewodnim jest to, w jaki sposób kontakt ze zwierzętami i z przyrodą wspiera nasz dobrostan i zdrowie.Wszystkie teksty można przeczytać TU.