Szum wiatru w koronach drzew może działać na nas uspokajająco. Nie oznacza to wcale, że każdy dźwięk wiatru działa na nas w ten sposób. Są badania, w których sam odgłos wiatru, pozbawiony szumu roślinności, nie uspokajał, lecz zwiększał wskaźniki stresu. Zapraszamy do lektury najnowszego felietonu, którego autorem jest Adam Zbyryt – ambasador naszej fundacji.
Szum wiatru w koronach drzew może działać na nas uspokajająco. Dźwięk liści poruszanych przez wiatr wiąże się z większym odprężeniem i regeneracją psychiczną.
Co ciekawe, nie oznacza to wcale, że każdy dźwięk wiatru działa na nas w ten sposób. Są badania, w których sam odgłos wiatru, pozbawiony szumu roślinności, nie uspokajał, lecz zwiększał wskaźniki stresu. Wygląda więc na to, że znaczenie może mieć nie tylko sam wiatr, ale również to, przez co przepływa i jaki krajobraz dźwiękowy przy okazji tworzy.
Kiedy badacze zaczęli zestawiać codzienny nastrój ludzi z warunkami meteorologicznymi, okazało się, że siła wiatru może mieć związek z naszym samopoczuciem. W badaniu obejmującym 1233 osoby analizowano temperaturę, nasłonecznienie, opady, ciśnienie atmosferyczne, długość dnia i właśnie wiatr.
Siła wiatru była związana z nasileniem negatywnego afektu. Jednocześnie cały wpływ pogody na nastrój był niewielki, a reakcje poszczególnych ludzi wyraźnie się różniły. Nie jest więc tak, że wietrzny dzień automatycznie oznacza gorszy humor.
Sytuacja robi się jeszcze ciekawsza, gdy przestajemy mówić o zwyczajnym wietrze, a zaczynamy o fenie.
Fen to ciepły, suchy i często porywisty wiatr pojawiający się po zawietrznej stronie gór. Wilgotne powietrze wznosi się po jednej stronie pasma górskiego, ochładza się i traci część wilgoci. Po przekroczeniu grzbietu zaczyna opadać, spręża się i ogrzewa. W efekcie po drugiej stronie gór może pojawić się nagle ciepły, suchy i bardzo silny wiatr. W Tatrach jego lokalną odmianą jest dobrze nam znany halny.
I właśnie fen od dawna ma wyjątkowo złą sławę. Co ciekawe, nie jest ona wyłącznie elementem góralskiego folkloru. Opublikowany w 2026 roku przegląd badań wskazuje, że występowanie wiatrów fenowych wiązano m.in. z pogorszeniem samopoczucia psychicznego, nasileniem niektórych problemów psychiatrycznych, agresją, bólami głowy, a w części badań również ze wzrostem liczby samobójstw. Szczególnie podatne mogą być osoby już znajdujące się w kryzysie psychicznym. Co jeszcze ciekawsze, niektóre efekty obserwowano nie tylko podczas samego fenu, ale również przed jego nadejściem lub po nim.
Trzeba jednak uważać z wnioskami. Badań nad fenem jest stosunkowo niewiele, różnią się metodami, a obserwowany związek nie dowodzi jeszcze, że to właśnie wiatr jest bezpośrednią przyczyną zmian samopoczucia. Nie wiemy też dokładnie, jaki mechanizm miałby za nie odpowiadać. Fen oznacza przecież jednoczesną i gwałtowną zmianę wielu parametrów: temperatury, wilgotności, ciśnienia i prędkości wiatru. Zatem związek ten jest interesujący, ale jego przyczynowość nadal wymaga potwierdzenia.
Wiatr ma więc dwa bardzo różne oblicza. Delikatny szum poruszanych przez niego koron drzew jest częścią naturalnego krajobrazu dźwiękowego, który może sprzyjać odpoczynkowi i regeneracji. Silny, porywisty wiatr, szczególnie fenowy, może natomiast stanowić dla organizmu zupełnie inny rodzaj bodźca.
Ten sam ruch powietrza. A dla naszego mózgu dwa zupełnie różne doświadczenia.
*****************************
Bai, Z., & Zhang, S. (2024). Effects of different natural soundscapes on human psychophysiology in national forest park. Scientific Reports, 14, 17462.
Denissen et al. (2008). The effects of weather on daily mood: A multilevel approach. Emotion, 8(5), 662–667.
Pankiewicz et al. (2026). Foehn wind as a biometeorological stressor: Effects on somatic and mental health – A narrative review. International Journal of Biometeorology, 70, 213.
Na początku 2026 roku uruchomiliśmy nowy cykl edukacyjny, który powstał z myślą o wszystkich osobach, które chcą lepiej zrozumieć przyrodę. „Z Dobrą Energią w las” to seria felietonów autorstwa naszego ambasadora Adama Zbyryta, które co tydzień pojawiają się na naszej stronie. Temat przewodnim jest to, w jaki sposób kontakt z przyrodą wspiera nasz dobrostan i zdrowie.Wszystkie teksty można przeczytać TU.