Góry robią coś z naszą głową. I nie chodzi tylko o to, że są po prostu piękne. Każdy, kto po kilku godzinach marszu dociera na przełęcz albo szczyt, zna to uczucie. Nogi są zmęczone, koszulka mokra pd potu, czasem bolą kolana, a mimo to człowiek czuje się jakoś lepiej. Spokojniej. Jakby ktoś na kilka godzin ściszył natłok myśli. Okazuje się, że wpływ górskich wędrówek na naszą psychikę można zmierzyć. Zapraszamy do lektury najnowszego felietonu autorstwa przyrodnika Adama Zbyryta.
Badacze zastosowali bardzo interesujący eksperyment. Te same osoby odbywały około trzygodzinną wędrówkę po górach, wykonywały aktywność fizyczną w pomieszczeniu oraz uczestniczyły w warunku bez wysiłku. Dzięki temu można było sprawdzić, czy poprawa samopoczucia wynika wyłącznie z tego, że człowiek się rusza.
Po górskiej wędrówce wyraźnie wzrastał pozytywny nastrój, poczucie energii, radość i spokój. Jednocześnie zmniejszały się lęk i odczuwane zmęczenie. W przypadku części tych wskaźników poprawa była większa niż po aktywności wykonywanej w pomieszczeniu – czyli nie chodziło tylko o ruch.
Szczególnie ciekawy jest pozorny paradoks związany ze zmęczeniem. Po kilku godzinach chodzenia po górach ciało może być oczywiście fizycznie zmęczone, a jednocześnie człowiek może czuć się psychicznie mniej znużony i bardziej pobudzony. W badaniu efekt dotyczący odczuwanego zmęczenia po górskiej wędrówce był bardzo duży. Inne badania prowadzone w warunkach górskich również wskazują, że regularne wędrówki mogą wiązać się z poprawą różnych elementów dobrostanu psychicznego i jakości życia.
Nie oznacza to jednak, że góry są lekarstwem na problemy psychiczne ani że każda wyprawa zadziała na każdego w identyczny sposób. Badania nad samymi górami są nadal znacznie mniej liczne niż te dotyczące kontaktu z przyrodą w ogóle, ale jest w nich coś bardzo interesującego.
Górska wędrówka łączy kilka doświadczeń naraz: długotrwały wysiłek fizyczny, przebywanie z dala od codziennego otoczenia, kontakt z rozległym naturalnym krajobrazem oraz konieczność skupienia uwagi na tym, co dzieje się tu i teraz. Idziesz, patrzysz, gdzie stawiasz nogę, kontrolujesz oddech, obserwujesz przyrodę i krajobraz. Telefon i codzienne problemy przez chwilę tracą na znaczeniu.
Trzeba jednak uważać z wyjaśnianiem, który z tych elementów odpowiada za obserwowane efekty. Badania pokazują poprawę samopoczucia po górskich wędrówkach, ale znacznie trudniej na ich podstawie powiedzieć, jaka część efektu pochodzi od wysiłku, jaka od samego krajobrazu, a jaka od oderwania się od codzienności. Czasami wracamy z gór z obolałymi nogami, ale z głową w znacznie lepszym stanie niż przed wyjściem.
I wygląda na to, że nie jest to tylko nasze subiektywne wrażenie.
Na początku 2026 roku uruchomiliśmy nowy cykl edukacyjny, który powstał z myślą o wszystkich osobach, które chcą lepiej zrozumieć przyrodę. W ramach cyklu regularnie publikujemy na naszej stronie felietony i dłuższe artykuły autorstwa naszego ambasadora, Adama Zbyryta, poświęcone ochronie przyrody, lasom i ich dobroczynnym właściwościom, a także prostym, codziennym działaniom, dzięki którym każdy z nas może realnie dbać o środowisko naturalne. Wszystkie teksty można znaleźć TU.