Coraz więcej osób zaczyna obserwować ptaki. To świetna wiadomość. Okazuje się, że wieloletnie obserwowanie i nauka rozpoznawania ptaków zmienia człowieka. I to dosłownie – przebudowując nasz mózg. W takim razie i mój! Zapraszamy do lektury kolejnego tekstu, który powstał w ramach naszej współpracy z przyrodnikiem Adamem Zbyrytem.
Organ ten nie jest strukturą stałą. Zmienia się przez całe życie pod wpływem tego, czego się uczymy, co robimy i czego doświadczamy. Proces ten nazywamy neurogenezą. Jeśli ktoś całe życie gra na skrzypcach, jego mózg rozwija się trochę inaczej niż u osoby, która nigdy nie miała instrumentu w ręku. Jeśli ktoś zawodowo uprawia sport, inne obszary mózgu pracują intensywniej niż u osoby prowadzącej siedzący tryb życia. Podobnie jest z ludźmi, którzy rozpoznają ptaki.
Umiejętność identyfikacji ptaków to wbrew pozorom bardzo skomplikowana czynność. Aby się o tym przekonać wystarczy sięgnąć po pierwszy lepszy atlas rozpoznawania ptaków i otworzyć tablicę ze świergotkami lub świstunkami. Na pierwszy rzut oka wszystkie wyglądają niemal identycznie.
Żeby zacząć sprawnie identyfikować ptaki trzeba nauczyć się setek gatunków, ich wyglądu, głosów, zachowań, środowiska życia. To wymaga ogromnej uwagi, dobrej pamięci i umiejętności porównywania szczegółów.
Jeżeli ktoś robi to przez wiele lat, jego mózg się do tego przystosowuje. Obszary odpowiedzialne za uwagę, pamięć i rozpoznawanie obrazów pracują częściej i intensywniej, więc zaczynają się rozwijać. Można powiedzieć, że mózg uczy się patrzeć na świat jak zawodowy ornitolog.
Co ciekawe, wszystko wskazuje na to, że taka intensywna praca mózgu przez całe życie może spowalniać jego starzenie się. Czyli pasja, nauka, zapamiętywanie, obserwowanie przyrody – to nie tylko przyjemność i wiedza, ale też coś w rodzaju treningu dla mózgu.
Na naukę nigdy nie jest za późno, dlatego warto zacząć podglądać ptaki w każdym wieku. Dla zdrowia, lepszego samopoczucia i dla ich lepszej ochrony. Dlaczego ochrony? Ponieważ im więcej o nich wiemy, tym lepiej możemy o nie dbać. Dodatkowo wprowadzając nasze obserwacje do takich aplikacji jak eBird czy iNaturalist przyczyniamy się do rozwoju nauki obywatelskiej.
Niech ptaki będą z Wami!
************************************************
Wing, E. A., Chad, J. A., Mariotti, G., Ryan, J. D., & Gilboa, A. (2026). The tuned cortex: Convergent expertise-related structural and functional remodeling across the adult lifespan. Journal of Neuroscience, 46(12), e1307252026.