Zapraszamy do lektury kolejnego felietonu autorstwa Adama Zbyryta, który powstał w ramach cyklu edukacyjnego „Z Dobrą Energią w las” Fundacji PVE Dobra Energia.
Czy zdarza się wam patrzeć na jakiś dobrze znany krajobraz, który kiedyś was zachwycał, a dziś czujecie smutek? Poczułem je w tym roku, gdy odwiedziłem dolinę Narwi i Biebrzy. Jeszcze dziesięć lat temu pełno tam było rozlewisk, rozbrzmiewających kakofonią ptasich głosów, dziś w większości pozostają suche i ciche. To uczucie ma swoją nazwę – solastalgia.
To szczególny rodzaj smutku, stresu lub egzystencjalnego bólu wywoływanego negatywnymi zmianami w najbliższym otoczeniu, np. przez degradację środowiska. To trochę odwrotność nostalgii – nie tęsknimy za miejscem, które opuściliśmy, tylko za miejscem, w którym ciągle żyjemy, ale które zmienia się na naszych oczach w negatywny sposób.
Wyniki badań wskazują, że solastalgia jest wyraźnie powiązana z pogorszeniem dobrostanu psychicznego. Osoby żyjące na terenach dotkniętych degradacją środowiska, np. suszą, pożarami, działalnością przemysłową czy zmianami krajobrazu, częściej doświadczają: stresu i niepokoju, objawów depresyjnych, poczucia straty i żalu, obniżonej jakości życia.
Szczególnie silną solostalgię obserwowano w społecznościach silnie związanych z lokalnym środowiskiem, np. na obszarach wiejskich i wśród ludności zależnej od przyrody.
Solastalgia nie jest zaburzeniem klinicznym, ale ważnym wskaźnikiem wpływu zmian środowiskowych na zdrowie psychiczne, który powinien być uwzględniany w badaniach nad zmianami klimatu i planowaniu działań adaptacyjnych.
Odczuwając ją, nie powinniśmy jednak popadać w odrętwienia. Powinien to być raczej znak do działania w celu zachowania bliskiego naszemu sercu krajobrazu.
*************************************
Albrecht, G., Sartore, G.-M., Connor, L., Higginbotham, N., Freeman, S., Kelly, B., Stain, H., & Tonna, A. (2007). Solastalgia: The distress caused by environmental change. Australasian Psychiatry, 15(S1), S95–S98.
Galway, L. P., Beery, T., Jones-Casey, K., & Tasala, K. (2019). Is solastalgia associated with mental health problems? A scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(15), 2662.