W świecie, w którym coraz więcej mówi się o kryzysie bioróżnorodności i kryzysie zdrowia psychicznego, czasem odpowiedzią na oba problemy może być coś zaskakująco przyziemnego – obserwowanie motyli.
Zapraszamy do lektury kolejnego tekstu, który powstał we współpracy z ambasadorem Fundacji PVE Dobra Energia – Adamem Zbyrytem.
Brytyjscy badacze sprawdzili, jak udział w obywatelskim monitoringu motyli – polegającym na krótkiej, około 15-minutowej obserwacji i liczeniu osobników – wpływa na samopoczucie uczestników. Okazało się, że nawet tak krótki, uważny kontakt z tymi owadami przynosi mierzalne korzyści psychiczne. U uczestników odnotowano spadek poziomu lęku (średnio o około 9% po jednej sesji), a także wzrost ogólnego dobrostanu i poczucia więzi z naturą.
Kluczowe znaczenie miało nie tylko samo przebywanie na zewnątrz, ale aktywne, uważne skupienie na żywych organizmach. Motyle – dzięki swojej wielobarwności i delikatności – wywoływały emocje takie jak zaciekawienie, zachwyt czy radość. To właśnie intensywność pozytywnych emocji była silnie powiązana ze wzrostem dobrostanu. Innymi słowy: im bardziej ktoś skupiał się na obserwacji motyli, tym większy był efekt psychologiczny.
Co szczególnie interesujące, poprawa poczucia więzi z przyrodą utrzymywała się nawet kilka tygodni po zakończeniu aktywności. Oznacza to, że nawet takie krótkie doświadczenie może mieć długofalowe pozytywne konsekwencje dla naszej psychiki. To jest prawdziwy efekt motyla!
Badanie to pokazuje, że ochrona przyrody i troska o zdrowie psychiczne nie muszą być odrębnymi dziedzinami. Proste działania, takie jak liczenie motyli w ramach nauki obywatelskiej, mogą jednocześnie wspierać monitoring gatunków, aby lepiej planować ich ochronę i budować ludzką odporność psychiczną. W świecie pełnym pośpiechu i bodźców cyfrowych zatrzymanie się na kilka minut, by śledzić lot rusałki pawik czy bielinka kapustnika, może być małą, ale realną formą terapii.
Być może więc motyle nie tylko zapylają kwiaty, ale też – w subtelny sposób – „zapylają” w nas nasze poczucie sensu, spokoju i przynależności do świata natury.
Butler, C. W., Hamlin, I., Richardson, M., Lowe, M., & Fox, R. (2024). Connection for conservation: The impact of counting butterflies on nature connectedness and wellbeing in citizen scientists. Biological Conservation, 292, 110497.